Stok Sayım Farkları ve Muhasebeleştirilmesi |
![]() |
![]() |
![]() |
07 Eylül 2012 | |
![]() Bu makalemizde dönem sonu stok sayımları ve bu sayımlarda meydana gelen sayım noksanlığı ve fazlalığı ile ilgili uygulamalar konusunda açıklamalar yapacağız. Bilindiği gibi, VUK 186. Maddesi “Envanter çıkarmak, bilanço günündeki mevcutları,alacakları ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde ve müfredatlı olarak tespit etmektir.” Şeklinde hüküm altına alınmıştır. Buna göre, şirketler dönem sonlarında fiili sayımlarını gerçekleştirmekte ve sayım fazlalığı ve noksanlığı olup olmadığını tespit etmektedirler. Yapılan fiili sayım sonucunda tespit edilen eksik veya fazla stoklar geçici olarak izlenmesi için “197- Sayım ve Tesellüm Noksanları” ve “397- Sayım ve Tesellüm Fazlaları” hesaplara aktarılmaktadır. Eğer stok sayımları sonucunda fazlalık veya noksanlık varsa bunun nedenleri araştırılır ve söz konusu fazlalık ve noksanlıklar gelir tablosu hesaplarına aktarılarak kapatılır. Stok sayım noksanlığı olması durumunda yapılması gereken işlem ve muhasebe kayıtları; Stok sayım noksanlığı olması durumunda yapılması gereken işlem ve muhasebe kayıtları stok noksanlığının nedeninin bulunup bulunamamasına göre farklılık göstermektedir. Yapılan fiili sayım sonucunda stok eksikliğinin nedeni tespit edilebilmiş ise, Eksik olan stokların emsal bedel üzerinden satış olarak dikkate alınması ve hasılat olarak gelir hesaplarına alınması gerekir. Böylece hâsılat olarak dönem kârına yansıtılan tutar üzerinden KDV de hesaplanacaktır. Uygulamada, maliyet bedeli üzerinden kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alındığı görülmektedir. KDV matrahının tespiti açısından emsal bedel üzerinden kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınması daha doğru olacaktır. Örnek: Dönem sonunda yapılan fiili stok sayımında, ticari malların tutarının 50.000,00 TL olduğu tespit edilmiştir. Bu tarih itibariyle 153 Ticari Mallar hesabının bakiyesi 55.000,00 TL dir. (55.000 – 50.000=) 5.000 TL stok sayım eksikliğinin nedeninin şirket ortakları tarafından işletmeden çekildiği tespit edilmiştir. Yapılacak ilk kayıt; Borç Alacak 197- Sayım ve Tesellüm Noksanları 5.000,00 153-Ticari Mallar 5.000,00
Eksik olan malların emsal bedeli 5.500,00 TL’dir. Bu durumda aşağıdaki muhasebe kaydının yapılması gerekmektedir; Borç Alacak 770-Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler 6.490,00 600-Yurt içi Satışlar 5.500,00 391-Hesaplanan KDV (%18) 990,00
621-Satılan Ticari Mallar Maliyeti 5.000,00 197- Sayım ve Tesellüm Noksanları 5.000,00
Yapılan fiili sayım sonucunda meydana gelen stok noksanlarının nedeni tespit edilememiş ise; Yapılacak ilk kayıt; Borç Alacak 197- Sayım ve Tesellüm Noksanları 5.000,00 153-Ticari Mallar 5.000,00
Daha sonra aşağıdaki kayıt yapılır. Borç Alacak 770-Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler 5.900,00 197- Sayım ve Tesellüm Noksanları 5.000,00 391-Hesaplanan KDV (%18) 900,00 Stok sayım fazlalığı olması durumunda yapılması gereken işlem ve muhasebe kayıtları; Yapılan fiili sayım sonucunda meydana gelen stok fazlalıkları geçici olarak “397-Sayım ve Tesellüm Fazlaları” hesabına alınır. Daha sonra bu hesaptan “679-Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar” hesabına devredilerek kapatılacaktır. Örnek: Dönem sonunda yapılan fiili stok sayımında, stokta 10.000,00 TL değerinde ticari mal olduğu tespit edilmiştir. Bu tarih itibariyle 153-Ticari Mallar Hesabının bakiyesi 9.500,00 TL’dir. (10.000 – 9.500=) 500 TL Stok fazlalığın nedeni tespit edilememiştir. Yorum ve makaleler Bu durumda yapılması gereken muhasebe kayıtları aşağıdaki gibi olacaktır. Borç Alacak 153-Ticari Mallar 500,00 397- Sayım ve Tesellüm Fazlaları 500,00
397- Sayım ve Tesellüm Fazlaları 500,00 679-Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar 500,00
Kemal DEMİRCİ/Yöntem YMM ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Yukarıda yer verilen açıklamalar, konuya ilişkin genel bilgiler içermektedir. Özdoğrular smmm ltd. şti./ www.ozdogrular.com, işbu dokümanın içeriğinden kaynaklanan veya içeriğine ilişkin olarak ortaya çıkan sonuçlardan dolayı herhangi bir sorumluluk iddiasında bulunulamaz. |