Otomatik Tescil Edilen İnşaat İşyerlerinde Yapı Kullanma İzin Belgesi Ruhsatı |
![]() |
![]() |
![]() |
10 Mayıs 2019 | |
ÖZET : Zaman içinde yapılan yasal değişiklikler ile yönetmelikle yapılan ikincil mevzuat düzenlemeleri sonucunda çalışanların sigortalılık durumları ile hizmetleri konusunda değişiklikler olmuştur. Sosyal Güvenlik Kurumu ilgili mevzuat bölümünde belirtilen genelge ile sigortalılık işlemleri konulu 2013/11 sayılı genelgede değişiklikler yapılmıştır. Aşağıda yapılan değişikliklere yer verilmiştir. SİGORTALILIK İŞLEMLERİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER: 1- Gençleri spora teşvik etmek, gelecek vadeden sporculara sahip çıkmak, belli spor branşlarını güçlendirmek vb. gibi nedenlerden dolayı bazı sporculara, kulüpleri tarafından düzenli ödemeler yapılmaktadır. Sporcularla yapılan sözleşmelerde aylık ödenecek ücretin asgari ücret veya üzerinde belirlenmesi durumunda, bunlar 5510 sayılı Kanunun 4/1-a kapsamında sigortalı sayılacak, aksi halde sigortalı sayılmayacaktır. 2- Köy korucularına, hizmetin devamı süresince ödenecek ücretin köy ihtiyar meclisince tespit edileceği ve köy bütçesinden karşılanacağı hükme bağlanmıştır. Buna göre göreve başlayan köy korucularının 5510 sayılı Kanunun 4/1-a kapsamında sigortalı sayılacaktır. 3- Dernek başkanları ile derneğin yönetim ve denetim kurullarına seçilenler, bu göreve seçimle geldiklerinden, aralarındaki hukuki ilişki vekalet akdine dayandığı için sigortalı sayılmayacaklardır. Bu görevlerinden dolayı huzur hakkı veya sair bir ad altında ücret almaları akdin niteliğini değiştirmeyecektir. Ancak, dernek başkanları ile derneğin yönetim, denetim kurullarına seçilenler ve dernek üyeleri; bu görevleri haricinde, hizmet akdine tabi olarak, üçüncü şahısların yapabilecekleri işleri yapmaları karşılığında ücret ödenmesi şartıyla 5510 sayılı Kanunun 4/1-a kapsamında sigortalı sayılacaktır. 4- 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu gereğince kooperatif başkanları ile kooperatifin yönetim ve denetim kurullarına seçilenler, bu göreve seçimle geldiklerinden aralarındaki hukuki ilişki, vekalet akdine ve kanunda belirtilen görevlerini yerine getirmelerine dayandığından sigortalı sayılmayacaklardır. Bu görevlerinden dolayı huzur hakkı veya sair bir ad altında ücret almaları akdin niteliğini değiştirmeyecektir. Ancak, kooperatif başkanları ile kooperatifin yönetim, denetim kurullarına seçilenler ve üyeleri; bu görevleri haricinde, hizmet akdine tabi olarak üçüncü şahısların yapabilecekleri işleri yapmaları karşılığında ücret ödenmesi şartıyla 5510 sayılı Kanunun 4/1-a kapsamında sigortalı sayılacaktır. 5- 5737 sayılı Vakıflar Kanunu gereğince vakıflarda, diğer tüzel kişiliklerden farklı olarak zorunlu organ tektir ve o da yönetim organıdır. Yönetim organı dışında vakıf senedinde başkaca organlara yer verilmesine engel yoktur. Vakıflarda yönetim organı tek kişiden oluşabileceği gibi bir kuruldan da oluşabilir. Yönetim organının tek kişiden oluştuğu vakıflarda vakıf başkanının kendisi ile hizmet akdi ilişkisi kurmasına imkan olmadığından, yönetim organının tek kişiden oluştuğu vakıfların faaliyetlerinde vakıf başkanlarının kanundan doğan görevleri haricinde, üçüncü şahısların yapabilecekleri işleri yapmaları halinde 5510 sayılı Kanunun 4/1-a kapsamında sigortalı sayılmayacaktır. Yönetim organının kurul halinde görev yaptığı vakıflarda; vakıf başkanları, vakıf faaliyetlerinde görev alan mütevelli heyeti, denetim kurulu üyeleri, bağlı oldukları mevzuattan doğan görevleri haricinde, hizmet akdine tabi olarak, üçüncü şahısların yapabilecekleri işleri yapmaları karşılığında ücret ödenmesi şartıyla 5510 sayılı Kanunun 4/1-a kapsamında sigortalı sayılacaktır. Vakıflara ait işyerlerinde hizmet akdine tabi olarak çalışanların 5510 sayılı Kanunun 4/1 -a kapsamında sigortalı sayılmaları gerekmektedir. Vakıf adına bankada hesap açma, para çekme, para yatırma, kamu ya da özel kuruluşlarca yapılacak yazılı/sözlü borçlandırıcı işlemlerin yerine getirilmesi için tesis edilen vekalet ilişkisi, kişinin yöneticilik faaliyetini yerine getirmesine yönelik olup, sigortalılık niteliğinin belirlenmesinde belirleyici unsur olarak dikkate alınmayacaktır. 6- İhtiyat pilot olarak çalıştırılanlar 5510 sayılı Kanunun 4/1-a kapsamında sigortalı sayılacak ve haklarında kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanacaktır. 7- 5510 sayılı Kanunun 4/1-a kapsamındakiler hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırabilmektedirler. Sigortalıların, Kanunun 82 nci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince aynı sigortalılık halinde birden fazla işte çalışması nedeniyle oluşan toplam kazançlarından prime esas kazanç üst sınırına kadar olan kısmı esas alınacaktır. 8- 5510 sayılı Kanunun 4/1-a kapsamında sigortalı olanların iş kazası geçirdikleri gün için (geçici iş göremezlik belgesi olması hali de dahil olmak üzere) SGK’ya kaza geçirilen gün için hizmet bildirilecektir. Ancak, bildirilen bu hizmetin sigortalıya verilecek ödeneklerin veya bağlanacak gelirlerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç olarak değerlendirilmesi durumunda; denetim sonucunda bulunacak günlük kazançlar hariç olmak üzere, 5510 sayılı Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas günlük kazancın alt sınırını aşamaz. 9- 5510 sayılı Kanunun 4/1-a kapsamındaki sigortalılardan 4857 sayılı Kanunun 13 üncü ve 14 üncü maddelerine göre kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanlar ile ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışıp, çalıştığı saat karşılığında ücret alanların ay içerisinde birden fazla işyerinden bildirilen kısmi çalışmalarının bulunması halinde, kısmi çalışma sürelerinin o ayın hangi gününe denk geleceği hususunda bir tespit yapılamadığından, kısmi çalışma süreleri toplanacak ve 30 günü geçmeyecek şekilde hizmet kaydı oluşturulacaktır. Aylık prime esas kazancın tespiti de, kısmi süreli çalışmalara ilişkin prime esas kazançların toplanarak, aylık azami kazanç tutarını geçmeyecek şekilde dikkate alınacaktır. 10- Resmi meslek ve sanat okulları ile yetkili resmi makamların izniyle kurulan meslek veya sanat okullarında ve yüksek okullarda fiilen normal eğitim süreleri içinde yapılan, tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler, sigortalı sayılmamakta 5510 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin (f) bendinde yapılan düzenleme ile “Resmi meslek ve sanat okulları ile yetkili resmi makamların izniyle kurulan meslek veya sanat okullarında ve” ibaresi kaldırıldığından 9/12/2016 tarihinden itibaren sadece yüksek okullarda fiilen normal eğitim süreleri içinde yapılan, tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler sigortalı sayılmayacaktır. 11- Kayyımlar işveren adına ve hesabına işin veya görülen hizmetin bütününün yönetim görevini yapan kimselerdir. Kayyımlar, görevine mahkeme yoluyla atandıkları için kayyımla işveren arasında hizmet akdi ilişkisi oluşmadığından kayyım olarak görevlendirildikleri yerlerden dolayı 5510 sayılı Kanunun 4/1-a kapsamında sigortalı sayılmayacaklardır. Şirkete ortaklığından dolayı 5510 sayılı Kanunun 4/1-b kapsamında sigortalı olup aynı zamanda ortağı olduğu şirkete kayyım olarak atananların sigortalılığı (4/b) kapsamında devam edecektir. Kayyımlık görevi; 5510 sayılı Kanunun 4/1-a veya b kapsamında devam eden sigortalılık durumu ile kayyım atandıktan sonra Kanun kapsamında sigortalılık niteliği taşınması hallerini etkilemeyecektir. 12- 5510 sayılı Kanunun 100 üncü maddesi kapsamında SGK internet sisteminin devre dışı kaldığı durumlarda işe giriş bildirgeleri işverenlerce kağıt ortamında verilebilecektir. 13- Sigortalının işten ayrılmasına karşılık işten ayrılış bildirgesinin verilmemesi durumunda; • İşyerinin kanun kapsamında olması halinde; Aylık prim ve hizmet belgesinde işten ayrılış tarihi bulunan sigortalılar için işten ayrılış bildirgesi bir ay süreli tebligat ile işverenden istenecek, yapılan tebligata rağmen bildirgenin verilmemesi halinde işten ayrılış bildirgesi aylık prim ve hizmet belgesindeki işten ayrılış tarihine göre, Aylık prim ve hizmet belgesinde işten ayrılış tarihi bildirilmemiş ve işten ayrılış bildirgesinin verilmemiş olması halinde işten ayrılış bildirgesi bir ay süreli tebligat ile işverenden istenilecek, verilmemesi halinde sigortalının aylık prim ve hizmet belgesindeki son bildirim tarihi esas alınarak, • İşyerinin “Kontrollü” ve “Şüpheli” kapsamında olması durumunda, aylık prim ve hizmet belgesinde hizmeti bildirilmesine rağmen işten ayrılış bildirgesi verilmeyen ve işverene ulaşılamayan hallerde denetim sonuçlanıncaya kadar sigortalının bu işyerinden son bildirim tarihi esas alınarak, işten ayrılış bildirgesi ünitece re’sen düzenlenecektir. “Kontrollü” ve “Şüpheli” işyerlerinde denetim sonucunda sigortalının işten ayrılış tarihinin bu tarih dışında bir tarih olması halinde işten ayrılış tarihi denetim raporuna göre değiştirilecektir. 14- Yurt dışında çalışan veya ikamet etmelerinden dolayı 2925 sayılı Tarım işçileri Sosyal Sigortalar Kanununa tabi sigortalılıkları sonlandırılanların, ikametlerini ülkemize taşısalar dahi, 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılıkları yeniden başlatılmayacaktır. İkameti Türkiye’de olup yurda giriş çıkış yapanların 2925 sayılı Tarım işçileri Sosyal Sigortalar Kanununa göre sigortalılıkları devam ettirilecektir. Ancak, yurt dışına çıkış tarihinden itibaren aralıksız bir yıl Türkiye’de hiç bulunmayanların süreksiz çalışmalarından söz edilemeyeceğinden, yurt dışına çıkış yapılan tarih itibariyle sigortalılıkları sonlandırılacaktır. 2925 sayılı Tarım işçileri Sosyal Sigortalar Kanununa göre sigortalılık, askerlik görevini yapanların askere alındıkları, tutukluluk ve hükümlülük kararı verilenlerin karar verildiği tarihten itibaren sona erdirilecektir. Ancak, 1/10/2008 tarihi ve sonrasında kendi nam ve hesabına bağımsız çalışması sebebiyle 5510 sayılı Kanunun 4/1-b kapsamında sigortalılığı başlatılan ve devam edenlerden 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olma talebinde bulunmuş olanların sigortalıkları devam ettirilecektir. 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığı devam edenlerden 2925 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin (c) bendi gereği sigortalılığı sona erdirilenlerin, bu durumun ortadan kalkması halinde 2925 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığı tekrar başlatılmayacak, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılığı geçerli sayılacaktır. 15- Hizmet akdi unsurlarını taşımayan köy ve mahallelerde sürü yöneticiliği (çobanlık) faaliyeti yapanlar, talep etmeleri halinde 5510 sayılı Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sigortalı sayılacaklardır. 17- 5510 sayılı Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanların sigortalılığı; • Sigortalılıklarını sona erdirme talebinde bulunanların borçsuz olmaları halinde talep tarihinden, • Prim borcu olanlardan talepte bulunanların primi ödenmiş son günden, • Gelir ya da aylık talebinde bulunanların aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep tarihinden, • Kanunun ek 5 nci maddesi kapsamında prim ödeyen ve sadece bu kapsamda prim borcu bulunan sigortalıların, tahsis talep tarihinden önce veya sonra ek 5 prim borcunu ödemek istemeyerek talepte bulunmaları halinde, sigortalılıkları primi ödenmiş son günden, • Ölen sigortalının ölüm tarihinden, itibaren sona erecektir. Ek 5 inci maddeye göre sigortalılık; askerlik görevini yapanların askere alındıkları, tutukluluk ve hükümlülük kararı verilenlerin karar verildiği tarihten itibaren sona erdirilecektir. Bu şekilde ek 5 inci madde kapsamındaki sigortalılıkları sona erenlerin, Kanunun 4 üncü maddesine tabi çalışmasının sona erdiği, askerlik görevi sona erenlerin son bulduğu, tutuklu veya hükümlülerin tahliye edildiği, yurt dışına çıkanların Türkiye’ye döndükleri tarihi takip eden gün itibariyle yeniden sigortalılıkları başlatılacak, bunlardan ayrıca, “Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” veya “Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” istenilmeyecektir. 18- 5510 sayılı Kanunun ek 6 inci maddesi kapsamında sigortalı olmak için müracaat edildiğinde, müracaat tarihi itibariyle önceki sigortalılığı sona ermeden ek 6 ncı madde kapsamındaki sigortalılığının başlatıldığı sonradan tespit edilenlerin, ek 6 ncı madde kapsamındaki sigortalılığı zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihi takip eden gün itibariyle başlatılacaktır. Ayrıca, zorunlu sigortalılığı sona ermeden ek 6 ncı madde kapsamında sigortalılığı başlatılanlardan tescil tarihi itibariyle sigortalılığı iptal edilenlerin, talepte bulunmaları halinde zorunlu sigortalılığın sona erdiği tarihi takip eden gün itibariyle ek 6 ncı madde kapsamındaki sigortalılıkları başlatılacaktır. 5510 sayılı Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamındaki sigortalılıkları sona erenlerin sigortalılıkları; kısmi süreli iş sözleşmesindeki çalışma süresinin devam ettiği veya çalışmanın sonlandığına ilişkin bir hüküm bulunmaması halinde, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesine tabi çalışmasının sona erdiği tarihi takip eden gün itibariyle ek 6 kapsamında bulunan sigortalılık kendiliğinden başlatılacak, bunlardan ayrıca Sanatçı Olarak Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” veya “Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi” alınmayacaktır. 5510 sayılı Kanunun ek 6 ncı maddesine tabi sigortalılığı olup sigortalılığın başladığı tarihten itibaren prim ödemesi bulunmayanların yazılı olarak sigortalılıklarını sona erdirme talebinde bulunmaları halinde, ek 6 ncı maddeye tabi sigortalılıkları sona erdirilmeyecektir. 19- 5510 sayılı Kanunun (4/b) kapsamında kayıt ve tescili yapılan muhtar sigortalılardan muhtarlık görevlerine devam ederlerken yetkili makamlarca bu görevinden uzaklaştırılan, açığa alınan veya tutuklanan muhtarların bu durumları, muhtarlık görevlerinin sona erdiği sonucunu doğurmadığından, bu durumda olan muhtarların (4/b) kapsamındaki sigortalılıkları devam ettirilecektir. Ancak muhtarlardan görevlerinden uzaklaştırılan, açığa alınan, tutuklananlardan muhtarlık görevinin sona ermesine karar verilenlerin, muhtarlık görevinin sona erdiği tarihten itibaren (4/b) kapsamındaki sigortalılıkları sona erdirilecektir. Görevine son verilen muhtarların bildirimleri il/ilçe mülki amirlikleri tarafından yapılacaktır. 20- 1479 sayılı Kanunun mülga 24 üncü maddesi kapsamında şirket ortağı olması nedeniyle (4/b) kapsamında sigortalı olan şirket ortağının, daha sonraki bir tarihte ortağı olduğu şirketten (4/a) kapsamında sigortalı bildirilmesi halinde, önce başlayan sigortalılık sona ermediği sürece diğer sigortalılık devreye girmeyeceğinden, (4/a) kapsamındaki sigortalılık iptal edilecek (4/b) kapsamındaki sigortalılığı geçerli sayılacaktır. 5510 sayılı Kanunun “1479 sayılı Kanuna ilişkin geçiş hükümleri” başlığını taşıyan geçici 8 inci maddesinde; tarım sigortalıları hariç olmak üzere, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) kapsamındaki sigortalılık niteliği taşıdıkları halde Kanunun yürürlük tarihine kadar kayıt ve tescillerini yaptırmayanların sigortalılık hak ve yükümlülüğünün bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren başlayacağı öngörülmüştür. 2008/Ekim öncesinde Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında hizmet akdiyle çalışırken, çalıştıkları işyerine veya başka bir şirkete ortak, anonim şirkette ise kurucu ortak veya yönetim kurulu üyesi olanlar, (4/a) kapsamındaki sigortalılıkları kesintiye uğrayıncaya kadar 4/(b) kapsamına alınmamaktadır. 1/10/2008 tarihinden önce 1479 sayılı Kanun kapsamında tescili yapılması gerektiği halde 506 sayılı Kanun kapsamında tescil yapıldığı söz konusu tarihten sonra tespit edilen sigortalılar, Kanunun geçici 8 inci maddesi kapsamında değerlendirilmeyecek, (4/a) kapsamında yapılan tescil kaydı beyan kabul edilerek, (4/b) kapsamında sigortalı olması gereken tarih itibariyle (4/b) kapsamında sigortalılığı başlatılacak ve (4/a) kapsamındaki hizmetler (4/b) kapsamında hizmet olarak değerlendirilecektir. Bu durum, (4/a) kapsamında çalışmaya başladığı tarih ile şirket ortağı olduğu tarih aynı olan sigortalılar için de uygulanacaktır. Burada esas olan, (4/a) kapsamında çalışma devam ederken (4/b) kapsamında sigortalılığı gerektiren şirket ortaklığının gerçekleşmesidir. Ancak, şirket ortağı olduğu gün diğer bir ifadeyle, (4/b) kapsamında sigortalı olması gerektiği halde aynı gün ortağı olduğu şirketten (4/a) kapsamında bildirim yapıldığı tespit edilenlerin, şirket ortaklığı nedeniyle (4/b) kapsamında bildirimi; • Yapılanların (4/a) kapsamındaki sigortalılığı iptal edilecek (4/b) kapsamındaki sigortalılığı geçerli sayılacaktır. • Yapılmayanların ise, (4/a) kapsamında yapılan tescil kaydı bildirim kabul edilerek, (4/b) kapsamında sigortalı olması gereken tarih itibariyle (4/b) kapsamında sigortalılığı başlatılacak ve (4/a) kapsamındaki hizmetler 4/(b) kapsamında hizmet olarak değerlendirilecektir. 21- 2008/Ekim öncesinde (4/a) kapsamında hizmet akdiyle çalışırken, çalıştıkları işyerine veya başka bir şirkete ortak, anonim şirkette ise kurucu ortak veya yönetim kurulu üyesi olanlar, (4/a) kapsamındaki sigortalılıkları kesintiye uğrayıncaya kadar (4/b) kapsamına alınmayacaktır. (4/a) kapsamındaki çalışmaları sona erdirip en az bir gün ara vererek ortağı olduğu şirketten yeniden hizmet akdine tabi çalışmaya başlanması durumunda hizmetler kesintiye uğramış kabul edilecektir. Ortağı olduğu şirketten (4/a) kapsamında hizmeti bildirilen ve kendinden başka (4/a) kapsamında sigortalı kalmayan şirket ortaklarının, çalıştıkları şirketin sermaye şirketi olması halinde ise, (4/a) kapsamında sigortalılığı devam ettirilecektir. 22- 1/3/2011 tarihinden önce tarım kapsamında kaydı bulunan ve aynı zamanda muhtar olan sigortalıların, tarım kapsamındaki sigortalılıkları 28/2/2011 tarihine kadar devam ettirilecek, 1/3/2011 tarihi itibariyle muhtar sigortalısı olarak kayıt ve tescili yapılacaktır. Köy veya mahalle muhtarlığı nedeniyle 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olanlardan aynı bendin alt bentlerine tabi olacak şekilde çalışmaları bulunması halinde, muhtar kapsamındaki sigortalılığı esas alınacaktır. Tarımsal faaliyeti nedeniyle 1/11/2008 tarihi itibariyle 5510 sayılı kanunun 4/1-b bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında başlatılan sigortalılığı devam ederken, 30/3/2014 tarihinde yapılan mahalli idareler seçiminde muhtar seçilenlerin seçildikleri tarih itibariyle tarım sigortalılıkları sonlandırılarak, seçildikleri tarih itibariyle muhtar bağ numarası ile (9 ile başlayan bağ numarası) muhtar statüsünde tescil kaydı yapılacaktır. 23- 2008/Ekim sonrası şirket ortaklığı nedeniyle (4/b) kapsamında sigortalı olanlar kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden (4/a) bendi kapsamında sigortalı olamayacakları gibi, (4/a) kapsamında çalışırken çalıştığı işyerine ortak olanlar (4/b) kapsamına alınacak ve (4/a) kapsamındaki sigortalılıkları sonlandırılacaktır. Kişinin çalıştığı işyeri dışında bir şirkete ortak olması halinde, 5510 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği (4/a) kapsamında sigortalılığı devam ettirilecek ve (4/b) kapsamına alınmayacaktır. Yine, (4/a) kapsamında çalıştığı anonim şirkette, ortak olmayan yönetim kurulu üyesi olanların (4/a) kapsamındaki sigortalılıkları devam ettirilecek, ancak sigortalının yönetim kurulu üyeliği yanında anonim şirkete ortak olması halinde (4/a) kapsamındaki sigortalılığı sonlandırılarak (4/b) kapsamında sigortalı sayılacaktır. Kaynak: TÜRMOB 2013/11 sayılı Genelgenin 2019/09 sayılı genelge ile değiştirilmiş olan güncel metnine https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/82660 bağlantısından erişilebilir. Söz konusu SGK Genelgesine aşağıdaki bağlantı aracılığıyla ulaşabilirsiniz.
|